Những lưu ý khi chăm sóc sức khoẻ cho trẻ vào mùa hèNhững lưu ý khi chăm sóc sức khoẻ cho trẻ vào mùa hè

Trong mùa nắng nóng, nhiều cha mẹ băn khoăn nên tắm nước lạnh hay nước ấm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ để giúp bé cảm thấy dễ chịu hơn. Tuy nhiên, làn da và hệ miễn dịch của trẻ còn rất non yếu, chưa thể tự điều chỉnh thân nhiệt như người lớn nên việc lựa chọn nhiệt độ nước tắm phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe và làn da của bé.

1. Trong mùa nắng nóng, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có nên tắm nước lạnh không? Hay vẫn tắm nước nóng? Vì sao?

Nhiệt độ nước tắm có ý nghĩa vô cùng quan trọng với trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh bởi nó có ảnh hưởng đến làn da và sức khỏe của bé. Làn da của trẻ nhỏ còn rất mỏng, non nớt và nhạy cảm. Vì vậy, pha nước tắm với nhiệt độ không phù hợp sẽ có thể làm tổn thương da của bé. 

Bên cạnh đó, hệ miễn dịch của các bé chưa được hoàn thiện và cũng chưa có khả năng tự điều chỉnh thân nhiệt theo sự thay đổi của nhiệt độ môi trường. Lúc này, lớp da của trẻ vừa đóng vai trò bảo vệ cơ thể vừa giúp cơ thể trao đổi nhiệt. Do vậy, bố mẹ cần chú ý kiểm tra nhiệt độ nước tắm cẩn thận trước khi tắm cho trẻ, nước tắm cho trẻ nhỏ đặc biệt ở sơ sinh cần được điều chỉnh ở mức độ phù hợp không nên sử dụng nước quá nóng hoặc quá lạnh để tắm cho bé đều gây những ảnh hưởng tiêu cực cho bé.

Không nên tắm nước lạnh cho trẻ vì những lý do sau đây:

– Trẻ nhỏ (đặc biệt sơ sinh) chưa tự điều hòa thân nhiệt tốt → dễ bị nhiễm lạnh, hạ thân nhiệt.

– Tắm nước lạnh đột ngột có thể gây co mạch, làm trẻ khó chịu, quấy khóc, thậm chí tăng nguy cơ các bệnh lý về viêm đường hô hấp, phổi…

– Sự chênh lệch nhiệt độ giữa môi trường nắng nóng vào mùa hè và tắm trong nước quá lạnh làm trẻ dễ bị sốc nhiệt.

Không nên tắm nước nóng cho trẻ vì:

– Nước quá nóng sẽ khiến làm vỡ cấu trúc da của trẻ, từ đó khiến làn da mỏng manh của các bé dễ bị phỏng.

– Làm mất nước qua da, khiến trẻ càng mệt và khó chịu hơn trong thời tiết nắng nóng. 

– Có thể gây giãn mạch quá mức, khiến trẻ dễ lừ đừ, mệt mỏi.

🡪 Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo, bố mẹ nên tắm cho trẻ với nước ấm có nhiệt độ khoảng từ 36-37 độ C. Với nhiệt độ này, bố mẹ có thể giúp trẻ cảm nhận tốt hơn về việc tắm, giúp trẻ thư giãn và dễ chịu hơn. Hơn nữa, với đối tượng là trẻ sơ sinh thì việc tắm nước ấm tạo cho trẻ cảm giác bồng bềnh như khi còn trong bụng mẹ, giúp trẻ trở nên bình tĩnh, không quấy khóc gây khó khăn cho bố mẹ khi đang tắm cho trẻ.

Vậy nên tắm như thế nào là đúng?

– Dùng nước ấm khoảng 36-37°C (gần bằng thân nhiệt). Để kiểm tra nhiệt độ nước tắm phù hợp cho trẻ, cha mẹ có thể sử dụng khuỷu tay cho xuống nước để thử nước thấy nước ấm dễ chịu, không nóng rát là phù hợp.

– Tắm trong khoảng thời gian từ 5-10 phút tuỳ theo độ tuổi của trẻ, không nên tắm quá lâu cho trẻ. Nếu có một số bé hay quấy khóc khi tắm, cha mẹ nên trò chuyện cùng bé để tạo cảm giác thoải mái, giúp trẻ thích thú và không còn sợ tắm.

– Tắm ở nơi kín gió, tránh khu vực nhiều ô cửa sổ, nhiệt độ phòng dễ chịu cho trẻ lúc tắm.

– Vào mùa hè nắng nóng thì nên cho bé tắm hằng ngày vì làn da trẻ nhỏ hay đổ mồ hôi gây bít tắc lỗ chân lông khiến bé bị rôm sảy, mụn nhọt…

– Lau khô ngay sau tắm, vào mùa hè mẹ nên cho trẻ mặc quần áo mỏng, thông thoáng và có khả năng thấm hút tốt cho bé.

Trẻ em thích tắm mưa, có nên cho trẻ tắm mưa đầu mùa hay không?

Vào mùa hè nắng nóng, nhiều người, đặc biệt là trẻ em thường thích tắm mưa để xua tan bớt cái oi nóng khó chịu. Tuy nhiên nhiều báo cáo khoa học về nước mưa thời nay cho thấy, chỉ số hóa chất, bụi bẩn và tạp chất trong nước mưa đầu mùa khá cao. Những người có cơ địa, sức khỏe yếu, dễ bị bệnh, dễ nhiễm lạnh được khuyến cáo không nên tắm mưa hoặc dầm mưa trong thời gian dài, đặc biệt là nên tránh những cơn mưa đầu mùa.

Vì sao nên tránh tắm mưa đầu mùa?

– Ô nhiễm không khí tích tụ lâu ngày: Sau mùa khô, bụi, khói xe, vi khuẩn… lơ lửng trong không khí, cơn mưa đầu sẽ cuốn tất cả theo xuống. Do mang theo bụi bẩn và các khí thải tích tụ trong khí quyển, nước mưa đầu mùa có thể khá độc và bẩn, dễ gây ngứa hoặc gây các bệnh về da.

– Môi trường sống ô nhiễm, nhiều khói bụi, khí thải từ nhà máy, xí nghiệp, ô nhiễm không khí tích tụ lâu ngày… cũng khiến nồng độ axit, hóa chất và chất bẩn trong nước mưa nhiều hơn, khi tiếp xúc với da có thể gây nên nhiều bệnh lý, vấn đề sức khỏe từ nhẹ đến nặng.

– Có thể chứa chất kích ứng (axit nhẹ, kim loại, vi sinh) → dễ gây viêm da, nhiễm khuẩn da, kích ứng mắt.

– Trẻ nhỏ da nhạy cảm, sức đề kháng chưa hoàn thiện → dễ bị cảm lạnh, viêm hô hấp nếu dầm mưa lâu, nhất là khi có gió nhiều

– Thực tế tắm mưa có thể làm thân nhiệt trẻ giảm nhanh chóng, từ đó hệ thống miễn dịch trong cơ thể cũng dễ bị suy yếu, những mầm bệnh, vi khuẩn, tạp chất bẩn… trong nước mưa đầu mùa có cơ hội xâm nhập và gây tổn hại sức khỏe, dễ gây ra bệnh cảm cúm hoặc nhiễm lạnh, lạnh run, bệnh về phổi…

Cách cho trẻ tắm mưa an toàn hơn nếu muốn trẻ được trải nghiệm: Như đã nói ở trên, nên tránh tắm mưa đầu mùa cho trẻ. Nếu muốn cho trẻ trải nghiệm, hãy chọn mưa sạch sau đó, thời gian tắm ngắn và cần giữ ấm tốt cho trẻ sau tắm mưa. Việc tắm mưa không được khuyến khích với người có cơ địa sức khỏe kém, người dễ bị cảm lạnh hoặc đang mắc bệnh đường hô hấp. Nếu tắm mưa quá thường xuyên, tắm mưa ở nơi có không khí ô nhiễm nặng,… rất có thể mắc phải các bệnh lý về phổi, hô hấp, da…

– Cho trẻ mặc đồ mỏng, tránh tắm trần khi trời lạnh gió. 

– Lau khô người càng sớm càng tốt: Tắm mưa xong hoặc đi ngoài mưa về nên lập tức lau khô người bằng khăn sạch, thấm khô nước mưa trên tóc, da đầu, tay chân và mặt,… để làm sạch nước mưa, tránh nhiễm lạnh.

– Tắm bằng nước ấm: Sau khi thấm khô người bạn nên tắm lại bằng nước ấm để giữ ấm cơ thể, tránh cho nước mưa thấm vào da gây bệnh. Việc tắm bằng nước ấm kết hợp với xà phòng dịu nhẹ cũng giúp loại bỏ chất bẩn, vi khuẩn mà nước mưa để lại trên da, lau khô ngay và mặc quần áo khô, ấm vào để giữ ấm cho cơ thể.

– Tránh cho tắm mưa khi trẻ đang ho, sốt, sổ mũi, sức đề kháng kém.

Trẻ em và trẻ nhỏ đi tắm ao, hồ, sông, biển… trong mùa hè cần lưu ý điều gì?

Mùa hè sắp tới gần, thời điểm học sinh nghỉ học dài ngày, cộng với thời tiết nắng nóng kéo dài, nhu cầu vui chơi, tắm biển, tắm sông, suối tăng cao. Thường vào kỳ nghỉ hè, nhiều gia đình, cơ quan, trường học sẽ tổ chức cho các bạn học sinh đi du lịch, nghỉ mát, tắm biển hay ở nhiều vùng quê trẻ em cũng sẽ tự rủ nhau đi tắm mát ở sông, suối, ao, hồ… Đây là các hoạt động rất hay gặp vào các dịp này tuy nhiên đó cũng chính là nguyên nhân làm tìm ẩn một số rủi ro cũng không nhỏ nếu chúng ta chủ quan, cần chú ý lớn nhất là nguy cơ về đuối nước ở trẻ nhỏ, các bệnh lý về nhiễm trùng da, mắt, tai và chọn nguồn nước an toàn cho trẻ khi tắm.

Nguy cơ đuối nước ở trẻ em: Đuối nước cũng là một tai nạn bất ngờ, không có những nguyên nhân rõ ràng và khó có thể lường trước được, có thể gây tử vong hoặc tổn thương đến cơ thể người bị nạn. Bởi vậy phụ huynh cần chủ động và có ý thức để phòng tránh, cùng với đó là nắm được các phương pháp xử lý trường hợp gặp đuối nước để đảm bảo an toàn cho con trẻ của mình, các bậc phụ huynh, các em học sinh cần quan tâm và lưu ý những thông tin như sau:

• Không để trẻ em tự ý tắm biển, sông, suối, ao hồ khi không có người lớn đi cùng và giám sát sát sao.
• Khuyến khích, ưu tiên cho trẻ tham gia các lớp học bơi an toàn tại địa phương, cho trẻ học bơi sớm khi trẻ đủ tuổi, và trang bị kỹ năng an toàn dưới nước.
• Che chắn, rào chắn các khu vực chứa nước trong gia đình.
• Trang bị áo phao đạt chuẩn khi tắm biển hay tham gia các hoạt động đường thủy.
• Chỉ tắm ở những khu vực an toàn, có biển báo được tắm, không có dòng chảy xiết hoặc hố sâu nguy hiểm.
• Luôn yêu cầu trẻ khởi động kỹ chân tay, làm quen với nhiệt độ nước trước khi xuống tắm.
• Dạy trẻ nguyên tắc cứu đuối an toàn: không nhảy xuống cứu khi chưa có kỹ năng, biết sử dụng vật nổi để hỗ trợ và nhanh chóng gọi người lớn cứu trợ.

Chọn vị trí nguồn nước an toàn khi cho trẻ tắm: 

• Vị trí bơi: Chỉ tắm ở những khu vực an toàn, có biển báo an toàn được tắm, không có dòng chảy xiết hoặc hố sâu nguy hiểm cho trẻ.
• Tránh tắm ở những vị trí ao tù, nước đục, có rác, khu vực nước chảy xiết, xoáy, sau mưa lớn (nước dễ nhiễm bẩn hơn) 
• Khi tắm ở biển cần tránh vùng có sóng lớn, không cho trẻ tắm ở những vị trí có bảng cấm tắm, nên tắm ở những nơi có đội cứu hộ trực để đảm bảo an toàn cho trẻ.
• Nếu tắm ở hồ bơi cần đảm bảo được khử trùng tốt nước trong hồ bơi.

Phòng các bệnh lý về nhiễm trùng và bệnh da, mắt, tai…:

• Không cho trẻ tắm khi trẻ có vết thương hở hay đang bị các bệnh lý nhiễm trùng cấp tính chưa ổn định.
• Cần rửa mắt lại bằng nước sạch nếu trẻ bị kích ứng mắt, dùng kính bơi nếu cần cho trẻ.
• Sau khi tắm xong nên cho trẻ tắm lại bằng nước sạch và lau khô tai, mắt, da.
• Tránh cho trẻ ngâm quá lâu dễ mắt các bệnh lý về đường hô hấp, phổi…

Giữ ấm, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột và chọn thời gian tắm hợp lý cho trẻ:

Tránh cho trẻ tắm biển vào thời điểm nắng gắt (11h trưa-3h chiều) có thể khiến bé cảm thấy khó chịu và tăng nguy cơ bị cháy nắng. Thời gian tắm không nên quá lâu, chỉ nên khoảng 30-60 phút để tránh cảm lạnh hoặc kiệt sức. Vì vậy, buổi sáng sớm (trước 9h sáng) và chiều muộn (sau 4h chiều) là những khoảng thời gian phù hợp để hạn chế nguy cơ trẻ bị tổn thương do nắng.

Sau khi lên bờ hoặc tắm xong cần lau khô và giữ ấm cho trẻ, thay đồ và tránh gió lạnh cho trẻ.

Nếu lúc tắm bị sứa biển, hoặc ong đốt, muỗi chích.. thì xử lý như thế nào? Khi nào trẻ cần nhập viện?

Mùa hè nắng nóng nhu cầu tắm biển và bơi tại hồ rất cao nhưng không hiếm gặp tình trạng người tắm bị sứa biển hoặc ong đốt, muỗi chích và gây nhiều vết nổi mẩn khắp người, thậm chí có thể gặp một số triệu chứng nặng hơn. Vì vậy khi gặp các vấn đề trên cần được xử lý sớm để không làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Xử trí đúng cách khi bị sứa cắn lúc tắm:

Sứa biển có các xúc tu với hàng triệu tế bào có chứa chất gây dị ứng và gây độc, vì vậy nếu vô tình chạm vào sứa khi đang bơi, các chất độc này sẽ bám vào da, và xâm nhập vào cơ thể bạn. Tùy theo loại sứa có độc chất cao hay thấp mà cơ thể bạn sẽ có những biểu hiện khác nhau. Nếu nhẹ, nạn chân chỉ có phản ứng ngoài da, tại chỗ nổi rát, mẩn đỏ và ngứa nhiều. Ở thể nặng có thể khiến người chạm phải đau đầu, tức ngực, tím tái, vã mồ hôi, nôn khan, đau bụng và tiêu lỏng nhiều lần, mạch nhanh, nhỏ, huyết áp tụt,… có thể dẫn đến ngưng thở, hôn mê và tử vong🡪 cần xử trí ngay:

• Đưa ngay người bị sứa đốt/cắn ra khỏi vùng nguy hiểm có sứa, cần trấn an người bị sứa cắn bình tĩnh, bớt lo lắng và sợ hãi.
• Nhổ các xúc tu bám vào da bằng dụng cụ sạch.
• Hạn chế chạm tay vào vết đốt tránh gây nhiễm trùng lan rộng vết thương.
• Rửa vết đốt bằng dung dịch giấm hay nước biển để làm sạch vết thương ít nhất trong 30 giây đến 1 phút nhằm làm sạch và loại bỏ được chất độc ra ngoài. Sau khi làm xong, cần bỏ gọn những đồ đã dùng để tránh bản thân hoặc người khác tiếp xúc phải. Không sử dụng nước ngọt để rửa do sẽ làm tăng hoạt tính độc của sứa.
• Có thể sử dụng thêm thuốc giảm đau, thuốc chống dị ứng kháng histamin để làm giảm tình trạng đau và ngứa do sứa đốt, tuy nhiên nên cần tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi dùng.
• Theo dõi người bị đốt nếu có những biểu hiện nặng như đau đầu, tức ngực, tím tái, vã mồ hôi, phù mặt, nôn ói, đau bụng và tiêu lỏng nhiều lần, mạch nhanh, nhỏ, huyết áp tụt… thì phải đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu và điều trị kịp thời. 
• Sau khi sơ cứu vết thương, nếu người bị sứa cắn không có hiện tượng lạ, vẫn nên tiếp tục theo dõi tình trạng trong các giờ tiếp theo. Trường hợp vẫn còn đau thì cần đưa đến viện để bác sĩ kiểm tra tình trạng lại.

Hướng dẫn xử trí sơ cứu ong đốt đúng cách:

• Đưa nạn nhân ra khỏi khu vực bị ong đốt. Đặt nạn nhân nằm yên, tránh cử động nhiều để hạn chế nọc độc lan truyền trong cơ thể.
• Nếu vòi chích có phần nổi lên bề mặt da, dùng nhíp gắp nhẹ lấy kim ra, tránh dùng tay khều hoặc chà xát, đè lên vết chích bởi mũi kim dính vào da có kèm theo túi chứa nọc độc sẽ tiếp tục bơm chất độc vào cơ thể. Cần lấy kim ra khỏi da càng nhanh càng tốt, tránh chất độc gây sưng, nhức nhối nghiêm trọng hơn.
• Rửa vết chích bằng xà phòng hoặc nước sạch, nước ấm, dung dịch sát trùng.
• Chườm lạnh trên vùng bị đốt bằng nước lạnh hoặc một túi nước đá khoảng 10 phút lên vùng bị đốt để giảm sưng, giảm đau.
• Cho nạn nhân uống nhiều nước để thải bớt độc tố.
• Tuyệt đối không dùng thuốc (dù là thuốc y học cổ truyền hay thuốc tân dược) hay vôi bôi lên vết chích. Sau khi sơ cứu, cần đưa ngay nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.

Hướng dẫn xử trí muỗi đốt đúng cách:

• Làm sạch vết muỗi cắn càng sớm càng tốt bằng xà phòng và nước sạch để loại bỏ nước bọt muỗi còn sót lại, nếu trẻ vừa tắm ao, hồ, sông…xong thì nên tắm lại bằng nước sạch.
• Sau đó có thể chườm mát lên da khoảng 5 phút
• Có thể thoa kem hydrocortisone hoặc thuốc mỡ để giảm ngứa và viêm, các thuốc kháng histamine đường uống hoặc bôi cũng có thể giúp giảm ngứa nếu trẻ ngứa nhiều nhưng nên theo chỉ định của bác sĩ.
• Không nên cào hoặc gãi nhiều làm cho tình trạng ngứa trở nên tồi tệ hơn và có thể dẫn đến nhiễm trùng.
• Theo dõi nếu tình trạng sưng đỏ hoặc có dấu hiệu bất thường nào thì cần cho đi khám ngay.

Khi nào trẻ cần nhập viện?

Dấu hiệu dị ứng nặng / sốc phản vệ: Đây là những dấu hiệu nguy hiểm cần gọi cấp cứu ngay lập tức để đưa đến bệnh viện.

• Khó thở, khò khè hoặc các vấn đề về hô hấp nghiêm trọng
• Sưng môi, lưỡi, mặt, mí mắt 
• Nổi mề đay toàn thân 
• Nôn mữa, đau quặn bụng, tiêu chảy
• Co giật, lừ đừ, chóng mặt, da tái nhợt, ngất đi hoặc mất ý thức

Dấu hiệu nặng tại chỗ và các dấu hiệu toàn thân như:

• Sưng ngứa lan nhanh nhiều 
• Đau tăng dần, phồng rộp nhiều (đặc biệt khi bị sứa độc cắn), không giảm đau sau sơ cứu.
• Bị nhiễm trùng thường xảy ra khoảng 24 đến 48 giờ sau khi chích và được đặc trưng bởi sự đau đớn, sưng và đỏ ở vị trí của vết chích, cùng với sốt và mệt mỏi, đau đầu nói chung.
• Trẻ bị nhiều vết đốt (đặc biệt là ong đốt) có thể rất nguy hiểm, ngay cả khi trẻ không có phản ứng dị ứng. Nọc độc từ nhiều vết đốt có thể gây nôn mửa, tiêu chảy, nhức đầu và sốt.
• Có phản ứng quá mẫn chậm hoặc một loại phản ứng dị ứng xảy ra từ một đến hai tuần sau khi bị chích /cắn. Các triệu chứng bao gồm đau khớp, phát ban (thường ở dạng nổi mề đay), sốt…

🡪 Lưu ý các đối tượng cần thận trọng hơn như trẻ nhỏ, người lớn tuổi đặc biệt người có bệnh nền, người có tiền sử cơ địa dị ứng.

🡪 Để tránh hậu quả nghiêm trọng cho trẻ nhất là khi trẻ bị ong đốt, sứa cắn…khi tắm, các bậc phụ huynh cần bình tĩnh xử trí, nhanh chóng di chuyển trẻ tới khu vực an toàn tránh bị đốt/cắn nhiều hơn, xử trí theo hướng dẫn trên và nhanh chóng đưa trẻ đến các cơ sở y tế gần nhất để xử trí nếu tình trạng không cải thiện sau sơ cứu hoặc bất kỳ dấu hiệu nào phụ huynh thấy lo lắng hoặc có các bất thường khác.